Επειδή κουβαλάμε μέσα μας την ησυχία των δρόμων που έχουμε συνηθίσει και την παρουσία των γνωστών προσώπων, το να απομακρυνόμαστε από τις γνωστές φωνές και τα οικεία βήματα μοιάζει με το να αφήνουμε πίσω ένα μέρος του εαυτού μας. Γι’ αυτό το να αφήνεις τη χώρα σου δεν είναι απλώς ένα ταξίδι, αλλά ένας βαθύς χωρισμός που κανείς δεν θα επέλεγε οικειοθελώς. Δεν αφήνουμε πίσω μόνο το σπίτι μας, αλλά και όλα τα συναισθήματα που δεν μπορούμε να μεταφέρουμε μαζί μας: τα παιδικά μας όνειρα, τις φωνές των αγαπημένων μας, το παρελθόν μας. Το άρωμα της ζωής που αφήνουμε πίσω μας ξεθωριάζει λίγο περισσότερο με κάθε βήμα που κάνουμε. Όμως η ανθρώπινη αξιοπρέπεια είναι το μόνο πράγμα που δεν μπορεί να εγκαταλείψει κανείς· είναι ο σκοπός της ζωής.
Η ταινία «For a Moment, Freedom» (Για μια στιγμή, ελευθερία), σε σκηνοθεσία του Arash T. Riahi, αφηγείται την ιστορία αυτού του χωρισμού και αυτής της αναζήτησης. Απεικονίζει τις προσπάθειες τριών διαφορετικών ομάδων που ξεκινούν ένα ταξίδι από το Ιράν και το Ιράκ με προορισμό την Ευρώπη. Μέσα από επιμέρους στιγμές, η ταινία αποτυπώνει το ανθρώπινο βάρος της φυγής: ένα παιδί αρνείται να αφήσει το χέρι του πατέρα του σε μια παγωμένη νύχτα στα σύνορα· μια γυναίκα κρύβει τα δάκρυά της καθώς κλείνει για τελευταία φορά την πόρτα του σπιτιού που αφήνει πίσω της· ένας νεαρός άνδρας διασχίζει τα σύνορα, όχι για να προστατεύσει την ταυτότητά του, αλλά για να διαφυλάξει την αξιοπρέπειά του. Κανείς από αυτούς δεν αναζητά την περιπέτεια. Το μόνο που θέλουν είναι να ζήσουν μια ανθρώπινη ζωή και να ξυπνήσουν ένα πρωί χωρίς φόβο.
Οι χαρακτήρες της ταινίας αντιπροσωπεύουν στην πραγματικότητα τα πρόσωπα εκατομμυρίων ανθρώπων σε όλο τον κόσμο σήμερα, αυτών που αγωνίζονται να ξεφύγουν από το σκοτάδι του πολέμου, της καταπίεσης και της φτώχειας. Είναι εκείνοι που βαδίζουν προς το άγνωστο αναζητώντας μια νέα αρχή… Και εκείνη τη στιγμή, η φωνή της ανθρωπότητας αντηχεί:
«Το να ζεις είναι κάτι περισσότερο από το απλά να υπάρχεις».
Τα ταξίδια που βλέπουμε σε αυτή την ταινία είναι πραγματικότητες που κανείς δεν θα ήθελε να βιώσει, αλλά εκατομμύρια άνθρωποι αναγκάζονται να υπομείνουν. Σύμφωνα με στατιστικά στοιχεία του 2024 της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες (UNHCR), πάνω από 114 εκατομμύρια άνθρωποι σε όλο τον κόσμο εκτοπίστηκαν βίαια λόγω συγκρούσεων, βίας, διώξεων ή καταπίεσης. Επιπλέον, αυτά τα ταξίδια δεν είναι μόνο γεμάτα αβεβαιότητα, αλλά συνοδεύονται και από τον κίνδυνο να χάσει κανείς τη ζωή του. Με βάση τα στοιχεία του Διεθνούς Οργανισμού Μετανάστευσης (IOM), τουλάχιστον 8.565 άνθρωποι πέθαναν ή εξαφανίστηκαν στις μεταναστευτικές διαδρομές το 2024.
Σήμερα είναι 18 Δεκεμβρίου, Παγκόσμια Ημέρα Μεταναστών. Εκατομμύρια άνθρωποι εξακολουθούν να αναγκάζονται να ξεκινήσουν ταξίδια αναζητώντας μια ασφαλή ζωή. Αυτοί οι αριθμοί δεν είναι απλώς στατιστικά στοιχεία· αντιπροσωπεύουν ανώνυμες ζωές, ημιτελείς προτάσεις και ανεκπλήρωτα όνειρα. Μετά από αυτές τις απώλειες, το να τείνουμε ένα χέρι βοήθειας ή να γίνουμε η φωνή εκείνων που έμειναν πίσω αποτελεί την πιο θεμελιώδη ευθύνη που μας καθιστά ανθρώπους.
Στα χνάρια της ελπίδας, στις φωνές των ανθρώπων
Και για αυτόν ακριβώς τον λόγο, κάθε 18 Δεκεμβρίου, θυμόμαστε όχι μόνο τη μετανάστευση αυτή καθεαυτή, αλλά και τις ανθρώπινες ιστορίες πίσω από αυτά τα ταξίδια, το θάρρος τους να ξεκινήσουν από την αρχή και τη θεραπευτική δύναμη της αλληλεγγύης. Μία από τις οργανώσεις που υποστηρίζει καθημερινά αυτή τη δύναμη στο πεδίο είναι ο Σύλλογος Κοινωνικής Ανάπτυξης και Κινητοποίησης Βοήθειας (ASAM).
Καθώς ο ASAM ετοιμάζεται να γιορτάσει την 30ή επέτειό του φέτος, συνεχίζει να διατηρεί την αλληλεγγύη στο επίκεντρο της αποστολής του, ώστε όλοι να μπορούν να ζήσουν μια αξιοπρεπής ζωή. Σήμερα, μέσω των γραφείων του που βρίσκονται κυρίως στην Τουρκία, καθώς και των γραφείων του στην Ελλάδα, τη Συρία, την Ουκρανία και το Βέλγιο, ο ASAM ανοίγει τον δρόμο ώστε οι άνθρωποι να θεραπευτούν και να ενδυναμωθούν, παρέχοντας ένα ευρύ φάσμα υπηρεσιών: από την προστασία και τη νομική συμβουλευτική έως την ψυχοκοινωνική υποστήριξη, από την ενδυνάμωση των γυναικών και των παιδιών έως δραστηριότητες εκπαίδευσης και κοινωνικής συνοχής, και από την πρόσβαση σε βασικές ανάγκες έως την προώθηση της κοινωνικής συμμετοχής.
Και αυτό που αισθάνεται βαθιά στην καρδιά του είναι:
Μερικές φορές στα χνάρια της ελπίδας, μερικές φορές στις φωνές των ανθρώπων…
Πάντα όμως σε αλληλεγγύη με όσους χρειάζονται ένα χέρι βοήθειας.